Anasayfa / Ehliyet Haber / Motor Ders Notları3

Motor Ders Notları3

MOTORLARIN DIŞINDAKİ ÇALIŞMA SİSTEMLERİ

A- ATEŞLEME SİSTEMİ: Bir motordan beklediğimiz verimi alabilmek için, yakıtın düzgün bir şekilde ateşlenmesi gerekmektedir.Nitekim motordaki verimi tam olarak olabilmek için bu sistemin tam olarak çalışması gerekir.
B- YAKIT SİSTEMİ :Yakıt sisteminin olması gerektiği gibi çalışması motorun yakıt sarfiyatına sebep olmayacağı gibi birde motorda beklenen performansı almamızı sağlayacaktır.
C- YAĞLAMA SİSTEMİ: Birbiri üzerinde çalışan elemanların aşınmasını aşırı ısınmasını önlemek,çalışan elemanların üzerinden kopan parçacıkları taşıyarak optimum çalışma ortamı sağlayan sisteme  denir.
D- SOĞUTMA SİSTEMİ:  Motorda silindir içinde oluşan ateşleme ve yanma sonucu sıcaklık 1800-2500 C kadar yükselir. Sonuç olarak , bu sıcaklıkta elemanların uzun süreli çalışamayacağını düşünürsek motor içindeki sıcaklığın düşürülmesi gerektiği ortaya çıkacaktır. Soğutma sistemlerinin iki çeşidi vardır.

– Su Soğutmalı

– Hava Soğutmalı
E- MARJ SİSTEMİ:  Dizel ve benzinli motorlarda,motorun çalışması için ilk hareketi sağlayan sistemdir.
F- ŞARJ SİSTEMİ: Motor çalıştığı zaman mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren sisteme Şarj Sistemi denir.Motorlu araçlarda elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder.

A- ATEŞLEME SİSTEMİ

GÖREVİ:Benzinli motorlarda,yanma odasına sıkıştırılmış olan yakıt hava karışımının buji ile ateşlenmesini sağlar

PARÇALARI: Akümülatör, kontak anahtarı, endüksiyon bobini, distribütör, platin, kondansatör, tevzi makarası ile buji ve buji kablolarından oluşur.

1. Akümülatör (Batarya): Elektrik enerjisini bünyesinde depo eden ve gerektiğinde bu elektrik enerjisini araçtaki elektrikli alıcılara gönderir. Görevleri;

a. Marş motorunun çalışması için gereken elektriği vermek

b. Işık ve özel alıcıları çalıştırmak,

Araçlarda, marş motoru, ateşleme sistemi, aydınlatma sistemi, şarj sistemlerinin

elektrik ihtiyacını karşıladığı gibi, korna , klima, silecekler, radyo vb. gibi çeşitli

alıcılarında elektrik ihtiyacını karşılar.

• Elektrolit: Saf su ve asit karışımından oluşan sıvıdır.

• Akü kutup başları: Akünün üzerinde kurşundan yapılmış pozitif (+) ve negatif (-) kutup başları vardır. Pozitif (+) kutup başı daha kalın ve hafif kahverengi renktedir.

 AKÜMÜLATÖRÜN  BAKIM VE  BASİT ARIZALARI  

• Elektrolit seviyesi plakaların 1 cm üzerinde olacak şekilde saf su ile tamamlanır.

• Kutup başları oksitlenmiş ise, sıcak su dökülerek ve zımpara yapılarak temizlenmelidir. Sonra kablolar akünün kutup başlarına sıkıca takılmalıdır.

• Akümülatörün üzerinde toz ve pisliklerin birikmesine izin verilmeden sık sık temizlenmelidir. Bu pislikler  akünün deşarj (boşalması) olmasına neden olacaktır. Bu temizlik ılık su ve temiz bir bezle yapılmalıdır.

• Araç üzerinde Elektrik kaynağı yapılacaksa akü  kutup başları sökülmelidir. Aksi takdirde şarj dinamosu (alternatör) arızalanır.

•  Akünün kutup başları ters bağlanmaması gerekir. Aksi halde Konjektör (regülatör).arızalanır.

• Kışın akümülatörün donmaması için akü tam şarj edilmelidir.

Akünün iki kutup başı herhangi bir metalle birbirine değdirildiğinde kısa devre yaparak patlar.

Akü bakımında akü eleman kapaklarının kapalı, üzerindeki hava alma deliklerinin açık olduğuna dikkat edilmelidir. Her hangi bir yangın veya kısa devre durumunda akü kutup başlarını sökmek gerekir. Sökerken önce (-) sökülür.

•Motor çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir.

• Akümülatörde takviye işlemi ; Aküsü deşarj  olmuş bir araçta, başka bir aracın aküsünden yararlanılarak marş  yapılmasına takviye işlemi denir. Bunun için iki akü bir birine takviye kablolar ile bağlanmalıdır. Bu işlem (+) kutup (+) ya (-) kutup (-) ye gelecek şekilde paralel bağlantılı olmalıdır. Aracın 12 voltluk aküsüne; 12 voltluk takviye akü paralel bağlanarak takviye işlemi yapılmalıdır.

ÖNEMLİ: Dijital  göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılamaz, bu araçlar ile otomatik vitesli araçlar çekilerek ve itilerek de çalıştırılamaz. Yapılırsa elektronik göstergelerine ve otomatik vites sistemine zarar verebilir.

2. Kontak Anahtarı :Döndürme  hareketi ile devreyi açma- kapama (kesme )özelliği olan elektrikli anahtardır.

Kontak anahtarı,ateşleme konumunda açık bırakılırsa endüksiyon bobini veya platin yanar

3. Endüksiyon Bobini:  Akünün l2 voltluk akımın, 15-25 bin volta yükselten devre elemanıdır.

4. Distribütör: Endiksiyon bobininde oluşan yüksek gerilimi ateşleme sırasına göre (1-3-4-2) bujilere dağıtır. Üç elemanı vardır.

a• Platin  Açılıp  kapanmak suretiyle bobinde  yüksek gerilimin oluşmasına yardımcı olur.Platin meme yapmışsa zımpara kağıdı ile temizlenmeli

b• Kondansatör (meksefe): Platinler açılıp kapandığında geçici olarak elektrik akımını depo ederek platini korur. Platinlerin meme yapmasını önler.

c• Tevzi makarası Yüksek  voltajın ateşleme sırasına göre bujilere dağıtılmasını sağlar.

5. Bujiler: Distribütörden gelen yüksek voltaj ile daha önce sıkıştırılmış bulunan benzin – hava karışımını ateşler. Buji kurum yaparsa ince zımpara ile temizlenir.

Ateşleme sisteminde üç ayar yapılır; platin ayarı, avans ayarı ve buji ayarları.

Yukarıda belirtilen ayarlar yanlış ise motor tekler, yakıt sarfiyatı artar ve egzozdan siyah renkte duman çıkar, motor çekişten düşer. Buji ve platin belirli km sonunda yenisiyle değiştirilir.

ATEŞLEME SİSTEMİNİN ÇALIŞMASI

Kontak açılıp marşa basıldığın da aküden gelen 12 voltluk akımı platinlerde devresini tamamlar. Platinlerin açılmasıyla endüksiyon   bobininde yüksek gerilim 15-25 bin volt oluşur. oluşan yüksek gerilim kablodan distribütöre gelir. Buradan tevzi makarasının yardımıyla ateşleme sırasına göre bujilere gönderilir ve benzin hava karışımı ateşlenmiş olur.Egsozdan siyah duman çıkıyor ise ateşleme sistemi veya yakıt sistemi arızalıdır.

ELEKTRONİK  ATEŞLEME SİSTEMİNİN TANITIMI

Elektronik ateşleme  sisteminde distribütör ve endüksiyon bobininde bazı yapısal değişikler vardır bu sistem de platin kullanılmamaktadır

Faydaları:

• Yanma daha iyi olduğundan, hava kirlenmesi de az olur.

• Motor daha randımanlı çalışır.

• Düzenli  ateşlemeden dolayı tekleme çok aza iner.

Arıza ve Bakım:
— Kontak anahtarı ateşleme durumunda açık unutulursa ; –Endüksiyon bobini yanar
–Platin yanar
— Motor sarsıntılı çalışıyor, neden? –Buji kablolarından biri çıkmış
–Yakıtta pislik var.
— Motor çekişten düşüyor, neden? –Bujiler ayarsız veya aşınmış
–Platin ayarsız.
— Platin meme yapmış, neden? –Kondansatör(Meksefe)arızalı,
Ne yaparız? –İnce zımpara ile temizleriz.
— Bujiler kurum bağlıyor, neden? –Ateşleme sisteminde arıza var.
Ne olur? –Normal ateşleme olmaz.(siyah duman)
— Kullanma kılavuzuna göre araçta belli km. sonunda araçta hangi parçalar değiştirilmelidir? –Bujiler
–Platin
–Ateşleme sisteminde hangi ayarlar yapılır?–Buji ayarı
–Platin ayarı
–Avans ayarı

–Elektronik ateşleme sisteminin avantajı nedir?—Buji çakma voltajı yüksektir.

 

B- BENZİNLİ MOTORLARIN YAKIT SİSTEMİ

GÖREVİ :Motor için gerekli  benzin hava karışımını  silindirlere gönderir.

PARÇALARI: Yakıt deposu,yakıt pompası,yakıt filtresi,karbüratör,emme manifoldu, yakıt göstergesi

1• Yakıt Deposu: Motor için gereken yakıta depoluk eder. İçerisinde şamandıra sistemi bulunur.Katalitik konvantör bulunan araçlarda kurşunsuz benzin kullanılır.

2• Yakıt Boru  ve Hortumları: Yakıtın depodan karbüratöre  iletilmesini sağlarlar.

3• Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Yakıtı depodan emerek belli bir basınç altında karbüratöre pompalayarak gönderen elemandır. Hareketini kam milinden alır.Yakıt pompası depo ile karbüratör arasındadır.

4• Yakıt Filtresi: Karbüratöre  giden yakıtı temizler. Periyodik aralıklarla yenisiyle değiştirilir.

5• Hava Filtresi: Karbüratöre girecek havanın içerisindeki toz ve pislikleri temizler. Tıkandığında basınçlı hava ile temizlenir. Temizlenmezse yakıt sarfiyatı artar.Periyodik aralıklarla yenisiyle değiştirilir.

6• Karbüratör: Yanma için gerekli olan 1/15 oranındaki  benzin – hava karışımını hazırlar.  Emme manifoldunun üzerinde bulunur. Karbüratörde aşağıdaki devreler bulunur.

a.Rölanti devresi: Ayağın gaz pedalından.çekildiği andaki motorun çalıştığı en düşük devire denir. Rölanti ayarı vardır.Karbüratörden tornavida ile yapılır. Düşükse ayak gaz pedalından çekilince motor stop eder. Rölanti devri yüksek ise motor fazla yakıt sarf eder

b.Jikle devresi: Soğuk havalarda motorun kolay çalışması için zengin karışımı ayarlayan devredir. Jikle  soğuk havalarda ve ilk çalışma esnasında motorun daha kolay çalışması için zengin karışım hazırlayan devredir. Mekanik ve otomatik olmak üzere ikiye ayrılır. Burada dikkat edilecek husus mekanik jiklenin çekili unutulmamasıdır.Jikle çekili unutulursa zengin karışım olur,yakıt sarfiyatı artar,motor boğulur ve egzozdan siyah duman çıkar. Jikle kelebeği karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur.

c.Kapış devresi: Gaz pedalına aniden basıldığında motorun hızlanarak çalıştığı devredir.

7• Emme manifoldu: Karbüratörde hazırlanan hava  – yakıt karışımını emme supaplarına iletir.

 Egzoz Monifoldu: Egzoz supaplarından çıkan yanmış gazları egzoz borusuna iletir.

8• Yakıt Göstergesi: Depodaki yakıt miktarını belirten göstergedir. Yakıt azaldığı zaman kırmızı yanar. En kısa zamanda yakıt ikmali yapmak gerekir. Yakıt ikmali yaparken aracın motoru stop edilir.

 SİSTEMİN ÇALIŞMASI

Benzin otomatiği motor çalıştığı sürece, depodan yakıt boruları yardımıyla emdiği yakıtı karbüratöre pompalar. Karbüratör bu yakıtı hava ile birleştirerek oluşturduğu hava yakıt karışımını emme manifoldu yoluyla emme supaplarından silindirler  içerisine gönderir. Böylece sistem işlemini yerine getirmiş olur

Yakıt Sisteminde hava filtresi toz ve pisliklerden tıkanmışsa, karbüratöre yeterli miktarda da hava giremez. Motor fazla yakıt sarf eder. Motor boğulur. Bu nedenle filtre belirli zamanlarda (kilometrelerde) basınçlı hava ile temizlenmeli ve belirli kilometrelerde yenisiyle değiştirilmelidir

Motor Fazla Yakıt Yakıyor ise ;

– Araç 90 km/s ’den daha fazla hızlı kullanmamalıdır.

– Hava Filtresi kirli veya tıkalı olmamalıdır.

– Jikle çekili olarak unutulmamalıdır.

– Karbüratör ayarları bozuk olmamalıdır.

Fazla Yakıt Yakan aracın (zengin karışımla çalışan) aracın egzozundan siyah duman çıkar.

Yakıt sisteminde Motorun Yaza – Kışa Hazırlanması: Hava filtresi ve otomatik jiklenin, yazın yazlık konuma, kışın kışlık konuma getirilmesi gerekir.

Motor boğulursa  gaz pedalına  tam basıldıktan sonra  marş yapılarak motor çalıştırılmalıdır.

Motor ilk çalıştırılırken bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına basarak marş yapılır.

Ayağınızı gazdan çekince stop ediyorsa karbüratöre bakılır.

BENZİNLİ ARAÇLARDA ENJEKSİYON SİSTEMİNİN AÇIKLANMASI:

Bu sistemde karbüratör bulunmaz. Dizel motorlarda olduğu gibi enjeksiyon pompası ve enjektörler bulunur. Enjeksiyon sistemli araçlarda enjeksiyon uyarı lambası söndükten sonra marş yapılmalıdır  .Oksijen sondası enjeksiyonlu araçlarda yakıt sisteminin bir parçasıdır.

Arıza ve Bakımı:
Araç neden boğulur? –Çalıştırırken gaz pedalına devamlı basılmış
–Mekanik jikle çekili unutulmuş
–Hava filtresi tıkalı.
— Boğulursa ne yaparız? –15-20dk. Bekler çalıştırırız veya
–Gaz pedalına sonuna kadar basar marş yaparız.
— Enjeksiyon sisteminin avantajı var mı?–Yakıtı az yakar.
— Fazla yakıt yaktığını nasıl anlarım –Egsozdan siyah duman çıkar.
— Araç neden fazla yakıt yakar? –Uygun viteste kullanmaz, gereksiz gaza basarsan
–Hava filtresi tıkalıysa(Basınçlı hava ile temizlenir)
–jikle çekili unutulursa
–Karbüratör ve rölanti ayarı düzgün yapılmazsa.
–Ani duruş kalkış, yüksek hızda gidersen,
–Frenlerin sıkı ise.
–Kavrama kaçırıyorsa
— Egzozdan ses geliyor, neden? –Egzoz susturucun patlamış
— Kışa hazırlanırken bir şey yapmalı mıyım? –Hava filtresi kışlık pozisyona çevir
–Jikleyi kışlık pozisyona cevir yada ayarlat
— Motor çalışınca stop ediyor, neden? –Karbüratöre benzin gelmiyor kontrol et.
Nasıl? –Karbüratörün üst kapağını açar gaz pedalını pompalarsın.
Gelmiyor –Benzinin var mı?
–Benzin pompası çalışıyor mu?
–Benzin filtresi çalışıyor mu?
–Benzin boruları mı tıkalı yada delik kontrol et.

— Jikle kelebeği nerdedir? –Karbüratörün hava giriş deliği önünde. Yakıt Deposu Yakıt Filtresi Yakıt Pompası (Benzin Otomatiği) Karbüratör Hava Filtresi

 

DİZEL MOTORLARIN YAKIT SİSTEMİ

ÇALIŞMA PRENSİBİ : Sıkıştırılan kızgın hava üzerine enjektörlerden Yakıt püskürtülmesiyle çalışan motorlara Dizel motorlar denir.Yakıtı Motorindir.

 PARÇALARI

1. Yakıt Deposu: Yakıta depoluk eder. Deponun, altında su boşaltma musluğu vardır. içerisinde şamandıra sistemi bulunur.

2. Besleme (yakıt) Pompası: Depodan aldığı motorini, filtrelerden geçirerek enjeksiyon pompasına gönderir.

3. Yakıt Filtresi: enjeksiyon pompasına giden mazotu temizler.

4. Yakıt Enjeksiyon (Mazot)  Pompası: Gelen yakıtı yüksek basınçla enjektörlere gönderir.

5. Boru ve rekorlar: Depodan enjeksiyon pompasına ve enjektörlere yakıtı taşıyan borulardır

6. Enjektörler: Mazot pompasından gelen yüksek basınçlı motorini; sıkıştırma zamanının sonunda, yanma odasındaki  sıkıştırılmış ve sıcak havanın üzerine püskürtürler.

7. Hava Filtresi: Dışarıdan motor içerisine giren havayı temizler.

8. Isıtma (kızdırma) Bujileri: Dizel motorlarının soğuk havalarda daha kolay çalışmasını sağlarlar.

9. Yakıt Göstergesi: Mazot deposundaki yakıt miktarını gösterir.

 DİZEL MOTORLARDA YAKIT SİSTEMİNİN ÇALIŞMASI

Çalışma prensipleri aynı benzinli motorlardaki gibidir. Emme – sıkıştırma  ateşleme (iş) ve egzoz zamanıdır. Ancak dizel motorlarında bujilerin yerine enjektörler vardır. Enjektörler sıkışma zamanının sonunda püskürtme şekilde yanma odalarına motorini püskürtüp ve yanmasını sağlarlar.

BAKIMI VE BASİT ARIZALARI

• Dizel motorların mahsurlarından biri Yakıt Sisteminin Hava yapmasıdır. Dizel motorlarında yakıt sistemi içerisine hava girerse yakıta yapılan basınç devamlı olmayacağı için motor çalışmaz. Bunun için havanın sistemden çıkartılması gerekmektedir. Yakıt Sisteminin Hava Yapmasının üç sebebi vardır:

– Depoda yakıtın bitmesi,

– Borulardaki  çatlak veya kaçaklar,

– Filtre  değişimleri ve temizlenmesinde gerekli özenin gösterilmemesi.

• Isıtma bujileri ile dizel motorlarda  silindir içindeki hava ısıtılmak suretiyle, soğuk havalarda ve ilk çalışmalarda motorun daha rahat çalışması sağlanır.

•Yakıt  Deposundan Suyun Alınması: Mazot deposunun altında veya yakıt filtresinin altındaki su alma muslukları, zaman zaman açılarak biriken su tahliye edilir.

• Yakıt Filtresinin Temizlenmesi ve Değiştirilmesi: Yakıt filtreleri periyodik zamanlarda değiştirilir.

Hava Filtresinin  (Yağlı ve Kuru Tip) Temizlenmesi ve Değiştirilmesi  Kuru tip elemanlı hava filtreleri basınçlı hava ile temizlenir. Yağlı tiplerde ise aracın kullanıldığı ortama göre periyodik aralıklarda filtre yağı değiştirilmelidir.

Arıza ve Bakım:
— Dizel motor çalışmıyor, neden? –Yakıt sistemi hava yapmıştır(El ile havası alınır)
— Neden hava yapar? –Depoda yakıt biterse,
–Alçak basınç borularında çatlak veya kaçak olursa,
–Filtreleri temizledikten veya değiştirdikten sonra.
— Soğuk havada dizel motor çalışmıyor, neden? –Isıtma bujisi arızalı.
— Hava filtresi yağlı tip ne ile temizlemeliyim? –Gaz yağı ile
— Dizel aracımdan siyah duman çıkıyor, neden? –Hava filtresi tıkalı,
–Enjeksiyon(Mazot)pompası arızalı
–Enjektör arızalı.
— Günlük yapmam gereken bir şey var mı? –Evet. Yakıt deposu ve yakıt filtresinin altındaki
– çeşmelerden suyu alınır.
— Enjektörlere mazotu dağıtan parça neydi? –Enjeksiyon(Mazot) pompası
— Enjeksiyon(Mazot) pompasına yakıtı hangi parça yolluyordu? –Besleme Pompası (Mazot Otomatiği)
— Dizel motorda silindire ne doldurulur? –Sadece hava.
— Dizel motorda aracı çalıştırmadan önce hangi lambaların sönmesini bekleriz?
–Enjeksiyon sistem uyarı lambasının –Isıtma bujisi lambasının –Hava basınç saatinin

— Motor dönüyor ama çalışamıyor, neden? –Yakıt filtresi tıkalı. Yakıt Deposu Yakıt Filtresi Besleme Pompası (Mazot otomatiği) Enjeksiyon pompası (Mazot pompası)

 

C-  SOĞUTMA SİSTEMİ

GÖREVİ: Yanma sonucu açığa çıkan ısının motor parçalarına zarar vermeyecek değere düşürülmesini sağlamaktır.

PARÇALARI : Radyatör, Vantilatör,Devir daim (su) pompası,Termostat,Hararet (ısı) gösterici,Hararet (ısı) müşiri, Fan motorudur.

1.Radyatör, soğutma suyuna depoluk eder.Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir. Radyatöre su ilavesi araç rölantide çalışırken ılık ve kireçsiz su konularak yapılır.Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir. Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı hava basıncı alındıktan sonra açılır.

2.Vantilatör kayışı V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır. Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör kayışı devir daim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır. Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir.

3.Devir daim pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk suyu su kanallarına yollar. vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar. Hava soğutmalı motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava soğutmalı motorda radyatör ve su pompasının olmamasıdır.

4.Termostat silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.Termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır, aşınmalar artar ve verim düşer.  Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır.

5.Hararet göstergesi aracın çalışma sıcaklığını sürücüye iletir,çalışmıyorsa hararet (ısı) müşiri arızalı olabilir.

Soğutma sisteminde su azalıyorsa silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,radyatör kapağı bozuk, radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı veya delik,kalorifer hortumları delik veya termostat arızalı olabilir.

Motorun hararet yapmasının nedenleri:

->vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması,

->Radyatör kapağının bozuk olması,
->Radyatör peteklerinin tıkanması,
->Radyatörde suyun azalması,
->Termostatın arızalı olması,zamanında açmaması,
->Motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,
->Uygun vites ve hızda gidilmemesi,
->Otomatik fanın arızalı olması veya fan müşürünün arızalı olması.

->Silindir kapak contasında kaçak varsa,

->Kalorifer hortumlarında kaçak varsa.

Motor çok sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir.

Arıza ve Bakım:
— Hava soğutmalı motorda hangi parçalar yok? –Su pompası ve radyatör.
— Vantilatör kayışının gerginliği ne kadar olmalıdır? –1 – 1,5 cm
Kayış nerden hareket alır? –Krank kasnağından
Nerelere hareket verir? –Vantilatöre,su pompasına ve alternatöre.
Koptuğunu nasıl anlarım? –Şarj ikaz lambası yanar.(Motor hemen stop edilir)
Gevsek olursa veya koparsa ne olur? –Motor hararet yapar.
— Soğutma sisteminin suyu azalıyor, Neden? –Silindir kapak contası arızalı
–Radyatör delik
–Radyatör kapağı bozuk
–Radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı vaya delik.
–Kalorifer hortumları delik
–Termostat arızalı.
— Motor hararet yaptı, neden? –Radyatör petekleri tıkalı,
–Radyatördeki su az
–Vantilatör kayışı gevşek veya kopuk.
–Termostat arızalı
–Motor yağının azalması
–Su kanallarının tıkalı olması
–Uygun vites ve hızda gidilmemesi,
–Otomatik fanın arızalı olması sebep olabilirler.
— Hararet yapınca ne yapmalıyım? –Motor rölantide çalıştırılır, ılık ve kireçsiz su konulur.
–Radyatöre konulacak su içilebilir temizlikte olmalıdır.
— Motor sıcak soğuk su koyabilir miyim? –Hayır.Silindir bloğu ve silindir kapağı çatlayabilir.
— Kışın su donar mı? –Evet. Donmasın diye antifiriz katılır.
— Termostatı motordan çıkarırsak ne olur? –Motor soğuk çalışır, geç ısınır, aşınmalar artar.
— Sıcak motorun radyatör kapağı nasıl açılır? –Islak bezle tutup bir miktar açılır havası alınır.

— Hararet ısı göstergesi çalışmıyor neden? –Hararet Isı müşürü arızalıdır.

 

D- YAĞLAMA SİSTEMİ

GÖREVİ: Yağlama sisteminin üç görevi vardır.

1. Sürtünmeyi azaltarak aşınmayı önlemek,
2. Motorun Soğutmasına yardımcı olmak,
3. Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir.

PARÇALARI :
Karter,yağ pompası, Yağ Filtresi,Motor yağı, Yağ Seviye kontrol çubuğu,

Yağ müşürü, Yağ Göstergesi.
1.Karter Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir.

2.Yağ pompası,karterde durgun halde bulunan yağı sisteme pompalar.

3.Yağ filtresi, sistemde bulunan yağı temizler. Yağ filtresi belli

km’lerde mutlaka değiştirilmelidir. Bazı yağ filtreleri ise gazyağı ile temizlenebilir.

4.Motor yağı motorun içine konulan yağdır. Yeni motoryağı supap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur. Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır. Motor yağı belli km.’ler de mutlaka değiştirilmelidir. Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır. Değiştirilmezse sürtünme ve aşınmalar artar,

güç kaybı olur, çekişten düşer.
5.Yağ Seviye kontrol çubuğu yağ seviyesi kontrolü günlük olarak yapılır. kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir. Yağ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yağ seviyesi yağ çubuğuyla

ölçülür ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar

6.Yağ müşürü , yağlama sisteminin çalışıp çalışmadığını göstergeye iletir.

7.Yağ Göstergesi , Motorda yağ basıncı düşmüşse,yağ basıncında bir anormallik varsa ve yağlama sistemi çalışmıyorsa, sürücü bunu yağ göstergesinin yanmasından anlar. Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur. Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip edilebilir. Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir.

Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:
Karter contasının yırtılması, segman ya da silindirlerin aşınması, karterin delik olması,  tapadan yağ sızdırmasıdır. Silindirler veya segmanlar aşınmışsa motor yağ yakar.Yağ yakan motorun egzozundan mavi duman çıkar.

Rodaj zamanı : Yeni bir araçta ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj zamanında :

a.      aşırı sürat yapılmaz,

b.      ani duruş kalkış yapılmaz,

c.       motor tam güç konumunda çalıştırılmaz,

d.      uzun süre sabit hızda gidilmez.

Arıza ve Bakım:
— Motor yağını nasıl kontrol ederim? –Kontak anahtarı kapatılır, 4-5 dk.beklenir
–Motor sıcakken ve düz zeminde iken,
–yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır.
— Yağ az olursa ne olur? –Motor ısınır ve yanar.
— Yağ neden azalır? –Karter contası yırtılırsa,
–Sekman, silindirler veya supap yuvaları aşınırsa
–Karter delik, tapadan yağ sızdırıyor.
— Yağ nerden boşaltılır, nerden eklenir? –Karterin altındaki tapasından boşaltılır,
–Supap muhafaza kapağından eklenir.
— Yağ göstergesi değer göstermiyor
(Yağ lambası yanıyor) neden? –Yağ yok
–Yağ filtresi tıkalı
–Yağ pompası arızalı
–Yağ müşüründe kısa devre var.
Bu durumda ne yapmalıyız?

–Aracı hemen stop ettir.Yağ seviyesine ve yağ müşürüne
–bak. Anlayamazsan servis çağır.
— Egzozdan mavi duman çıkıyor ne demek? –Araç yağ yakıyor.
— Araç neden yağ yakar? –Supap yuvaları, silindirler veya sekmanlar aşınırsa
–Yağ fazla ise

— Motor yağını ne zamanlar kontrol etmeliyim –Günlük Yağ Filtresi

 

E-  ŞARJ SİSTEMİ

GÖREVİ:  Şarj sistemi, motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder. Bir araç için gerekli elektrik enerjisini şarj sistemi sağlar. Araç stop halde iken elektrik üretimi olmaz fakat elektrik ihtiyacı var ise bu daha önce elektrik depo edilmiş olan akümülatörden karşılanır. Araç stop halde iken uzun süre elektrik kullanılır ise bir müddet sonra akümülatördeki elektrik de biter.

PARÇALARI :
Alternatör (şarj dinamosu), Konjektör (regülatör) , Vantilatör kayışı, Şarj lambası ,

1.Alternatör(şarj dinamosu), krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir.

2.Konjektör (regülatör), alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar. Aracın devri arttıkça alternatörden yüksek akım çıkar. Alternatörden çıkan bu yüksek akım ve voltajı ayarlar, tesisata ve aküye gönderir. Araçta ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa  konjektör arızalı olabilir.

3.Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir.Vantilatör kayışının koptuğu “ilk olarak” şarj ikaz lambasından anlaşılır.Vantilatör kayışı gevşekse araç hararet yapar.Vantilatör kayışı parmakla bastırıldığında 1-1,5 cm gerginlikte olmalıdır

4.Şarj lambası, şarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs. arızasını belirtir.

Marşa basılıp motor çalıştığında şarj ikaz lambası sönmelidir. Şarj lambası yanıyorsa aracın durdurulup kontağın hemen kapatılması gerekir. Motor çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek olabilir yada alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü aşınmış olabilir.

F-  MARŞ SİSTEMİ

GÖREVİ:   Marş sistemi motora ilk hareketi verir.

PARÇALARI: Akü, Kontak anahtarı, Marş motoru, Volan dişlisidir.

SİSTEMİN  ÇALIŞMASI :

Marşa basıldığında marş motorunun marş dişlisi volanın üzerindeki dişlileri kavrar ve volanı döndürür.Volan da krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir. Marş motoruna ilk hareketi ise akü verir.

Marş dişlisi 80-100 dev/dak ile döner. Marşa basma süresi 10-15 saniyedir.Marşa basa basa akümülatör boşalır. Akü biter ve başka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+) kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup başlarıyla birleştirilir. Buna Akü takviyesi denir. Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır. Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.

Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa, tık diye bir ses geliyorsa,ayrıca korna da çalmaz ise: Akü kutup başları gevşek veya Akü kutup başları oksitlidir.Marşa basıldığında marş motoru yavaş dönüyorsa sorun aküde kutup başları gevşek olabilir veya akü zayıflamış olabilir.

Marş durumunda marş motoru güzel dönüyor fakat araç çalışmıyorsa ateşleme veya yakıt sistemi arızalıdır.

Marş selenoidi marş sisteminin bir elemanıdır.Motor çalışırken marş yapılırsa volan dişlisi ve marş dişlisi zarar görür. Marşa basıp motor çalıştırıldığında kırmızı renkli yağ ve şarj lambalarının sönmesi gerekir .Sönmüyor veya araç giderken yanıyor ise motor hemen stop edilir.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir