Motorun tanımı
ARACIN ÜZERİNDEKİ SİSTEMLER
Fren sistemi :
GÖREVİ :
Aracı
yavaşlatmak,yavaşlayan aracı durdurmak veya duran aracı sabitlemek için
kullanılır.
Araç
üzerinde 3 tip fren bulunur:
-El
freni
-Ayak
freni (servis freni)
-Motor
freni (kompresyon freni)
1.El freni
duran
aracı sabitlemek için kullanılır. El freni her araçta arka tekerleri
sabitler.El freni teli kopmuş ise el freni tutmaz. El freni çekili
durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır ve fren tutmaz.
Soğuk havalarda el freni çekili durumda bırakılırsa fren balataları
donarak yapışır.
Araç çalışıyor fakat
hareket ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.
2.Ayak freni
Aracı
yavaşlatmak,yavaşlayan aracı durdurmak için kullanılır.
Ayak frenine basıldığında ön ve arka tekerlekler birlikte durur.
Çeşitleri;
a-Hidrolik
fren :
Fren sisteminde hidrolik azalmışsa hidrolik yağı ile takviye
edilir.Aksi halde frenler tutmaz.Fren
yapılmasına rağmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliği yok veya azalmış
hatta fren ayarları gevşek olabilir. Fren sistemine yağ sızmış olabilir.
Fren sisteminde kaçak olabilir
Fren
sisteminde hava varsa fren pedalı sertleşir ve frenler tutmaz.
b-Havalı fren
:
Hava frenli araçta hava basınç göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduğu yerden kaldırılamaz.Havalı frenli
bir araçta üsttekilere ilaveten
hava tüpü
ve kompresör bulunur.
c-Karma fren (westinghouse
fren) : Westinghouse tipi frenli bir arabada
hareket
halinde iken motor stop ettirilirse frenler şişer ve fren tutmaz.
d-ABS fren :
(Anti Blockage System)
ABS
frenin avantajları, frenlerken direksiyon
hakimiyetini kaybetmemesidir. ABS fren aracı
kısa mesafede durdurmaz ama yağışlı ve kaygan yüzeylerde ani frene basılsa
bile lastiklerin kaymadan dönerek durmasını sağladığı için direksiyon
hakimiyeti kaybolmadan yavaşlamasını ve durmasını sağlar.
Ayrıca bazı araçlarda
EBD (Electronic Brakeforce Distribution) diye bir sistem vardır.Bu sistem
sayesinde tekerlekler kilitlenmeden minimum reaksiyon süresinde maksimum
frenleme sağlanır.Aracın
kampanaları aşırı ısınmışsa fren ayarları bozuk olabilir.
Fren sisteminde fren ayarı yapılır. Sıkı ise kampanalar ısınır ,yakıt
sarfiyatı artar,gevşekse frenler tutmaz.
Ön
lastiklerin biri yeni biri eskiyse frenlerken araç bir tarafa
çeker.Traktörlerde sağ ve sol fren mandalı düz yolda giderken
kilitlenmelidir. Fren sistemi diskli ise , disk yüzeyi ve fren balataları
kolay soğur,kampanalı ise bu avantaj bulunmaz.
3.Motor freni (kompresyon freni)
Büyük
araçlarda egzoz gazının dışarı atılması sırasında egzoz manifoldu
kapatılarak aracın yavaşlaması sağlanır .Binek araçlarda ise aracın
yokuşu uygun vitesle inmesi ile sağlanır.
Arıza ve Bakım:
-- Fren yapınca fren tutmuyor neden? --Sistemde fren hidrolik yağı az
veya yok. (günlük kontrol)
--Boru ve bağlantılarında kaçak var.
--Balatalar aşınmıştır.
--Fren sisteminde hava vardır
--Balatalar yağlanmış veya aşırı ısınmıştır.
-- El freni çekili unutulur yola devam edilirse ne olur? --Kampanalar
ısınır fren tutmaz.
-- Soğuk havalarda el freni çekilirse ne olabilir? --Fren balataları
donarak kampanaya yapışır.
-- Servis (ayak)frenine basınca ne olur? --Ön ve arka tekerler birlikte
durur.
-- Fren ayarları düzgün yapılmazsa ne olur? --Fren yapılınca araç sağa –
sola savrulur veya kayar.
--Sıkı olursa balata ve kampanalar ısınır fren tutmaz
-- Westinghouse fren sistemi olan araçta ne yapılmaz? --Kontak
kapatılırsa fren asla tutmaz.
-- Havalı fren sisteminde aracı çalıştırmadan önce nereye bakılmalıdır?
--Hava basınç saatine.
-- Frenleme esnasında fren pedalı neden titrer? --Disk veya balata
yüzeyi bozulmuştur.
-- Fren yağı azalmış ise ne ile tamamlanır? --Hidrolik yağı ile
(Hidrolik yağı günlük kontrol edilir)
-- Diskli frenin avantajı nedir? --Balata ve disk yüzeyinin daha kolay
soğuması
Ön Düzen (Direksiyon) Sistemi
GÖREVİ : Ön
düzen sistemi,
aracın dönüşünü sağlar. Mekanik, havalı ve hidrolik direksiyon
sistemleri vardır.
PARÇALARI :
Direksiyon simidi,direksiyon mili,direksiyon kutusu,rot,rotbaşı (rotil)
sistemin bazı parçalarıdır.
Direksiyon
kutusunun yağı kontrol edilmelidir.Eksikse dişli yağı ilave
edilir.Direksiyon boşluğu artmış ise iki sebebi vardır.
1.
Direksiyon dişli kutusu arızalı veya ayarsızdır.
2.
Rot başları aşınmıştır.
Rot (ön
düzen) ayarı bozuksa araç yolda giderken çekme, gezme yapar,ayrıca ön
lastikler içten ve dıştan aşınır.
Direksiyon titreşim yapıyor ise ön lastiklerin Balans ayarı bozuktur
Direksiyon zor dönüyorsa lastik hava basıncı normalden azdır.
Arıza ve Bakım:
-- Neden rot ayarı yaparız? --Direksiyon hakimiyetini kolaylaştırmak.
--Tekerlerin yol ile temasını sağlamak,
--Tekerlerin aşınmasını önlemek,
--Dönüş sonrasında direksiyonun kendi kendine toplanmasını sağlamak.
-- Direksiyonda neden boşluk oluşur? --Rot bağlantıları aşınmış,
--Küresel boşluklar aşınmış,
--Teker bilyaları aşınmış veya gevşektir,
--Direksiyon dişli kutusunun ayarı bozulmuştur.
-- Direksiyon sistemi bakımında ne yapılır? --Direksiyon kutusu yağına
bakılır.
-- Ön düzen (rot) ayarları bozuk olan bir araçta muhtemelen arıza nedir?
--Ön lastikler içten veya dıştan
aşınır.
