KONU : :  ARAÇ KULLANMAYA  HAZIRLIK  :

 

Sürücü eğitimi yalnızca sürücü belgesinin verilmesinden önceki süreçte uygulanan bir eğitimden ibaret değildir. Trafik güvenliği konusunda,  gerek sürücü gerekse yaya olarak her yaştaki bütün yol kullanıcılarının her zaman bilinçli ve duyarlı olmaları için kesintisiz bir eğitimin verilmesi kaçınılmazdır.

Sürücü :

Sürücünün performansını etkileyen faktörler o an bulunduğu ruh hali, fiziksel durumu, ilaç,alkol durumu,hava ve yol koşullarıyla aracın durumudur. Bu faktörler olumlu durumda iken aşağıdaki kişiliğe ve bilgilere sahip olmalıdır.

Doğru bilgiyi saygı,hoşgörü ve gerektiğinde beceri ile uygulayabilen ve kullandığı motorlu araç ile bütünleşmesi gereken kişi olmalıdır. Genel trafik ortamında olabilecek tehlikeleri bilmeli ve önceden sezmeli, onu tehlikelerden koruyacak trafik kurallarını ve yasal düzenlemeleri  öğrenmelidir.Yol ve yolcu güvenliğinin tam olarak sağlanabilmesi için kullandığı aracın yapısını, işlevini  ve yol güvenliği açısından karşılaşılan her durumda uygun hareket edebilmek için önem arz eden teknik konuları bilmelidir. Tehlike anlarını ve risk durumlarını zamanında fark edebilmeli ve başvuracağı önlemleri bilmelidir. Genel anlamda trafik güvenliğiyle ilgili pozitif tavırlar geliştirme ve zayıf, korumasız diğer yol kullanıcılarının güvenliğini düşünme eğiliminde olmalıdır.Kontrol panelinde bulunan gösterge ve düğmelerin isimlerini, fonksiyonlarını bilmek ve değerlendirmek durumundadır. Bunun için sürücü adayına kontrol panelindeki göstergeler anlatılmalı ve öğretilmelidir.Motorun fonksiyonlarını, aracın kontak, gaz, debriyaj, vites özelliklerini, fren sistemlerini öğrenmeli ve aracı sağlıklı ve doğru biçimde kullanabilmelidir.Araçta yasal olarak bulunması gerekli olan donanım ve bazı temel sorunların neden kaynaklanabileceği hakkında  bilgili olmalıdır.Araç kullanımından önce kontrol edilmesi gerekli olan parçaları bilmeli ve azami güvenlik sağlanması ile ilgili temel bilgileri öğrenmelidir.

Ayakkabılar :

Otomobil kullanacağınız ayakkabılar: ne aynı anda iki pedala birden basacak kadar aşırı geniş, ne hissi azaltacak kadar aşırı kalın tabanlı, ne de ayakların hareketini engelleyecek kadar uzun topuklu olmamalıdır. Eğer bu durumlardan bir veya birkaçı mevcut ise daha sakin ve tehlike arzetmeyecek bir sürüşle yolculuk tamamlanmalıdır

Aracınızın motoru :

Motorunuzun hızlanabilme kabiliyetini iyi tanımlayınız.

1. Yüklü yüksüz

2. Yokuş aşağı yokuş yukarı

3. Klima açık klima kapalı

Farlar, ışıklar, camlar ve silecekler :

Daha önce ve etkili görebilmek için gündüz de kısa farlarınızı yakınız. Her zaman temiz ve çalışır durumda olmasını sağlayınız. Karşıdan gelenin farları gözünüzü alırsa sinirlenmeyin ve onunla uğraşmayın. Aracınızın camları da temiz olmalı, görüşünüzü engelleyecek hiçbir cisim cama yapıştırılmamalı ve asılmamalıdır. Silecekler görüşün kapanması beklenmeden çalıştırılmalıdır.

Kalorifer , Rezistans :

İhtiyacınız olduğunda çalışır durumda olmaları gerekir. Rezistans arka camların buğusunu çözen sistemdir.

 İlkyardım çantası , Yangın söndürücü :

İlkyardım çantası göstermelik değil , gerçek bir ilk yardım çantası bulundurunuz.

Yangın söndürücü ise  güvenilir ve yeterli olmalıdır.

Koltuğun ayarlanması ve koltuk başlığı :

    Araca sol taraftan binip sürücü yerine oturunuz. Koltuğu ayarlamak için alt yanındaki mandalı yukarı çekerek koltuğu ayarlayınız. Koltuk başlığı arkadan çarpmalarda hayat kurtarır.Her araca iniş binişte koltuk başlığının ayarını kontrol ediniz. Koltuk ayarında ise ;

Direksiyona olan uzaklığınızı omzunuzu koltuk sırtlığından kaldırmadan bileğinizi direksiyonun 12 noktasına değecek şekilde ayarlayınız.

 Ayağınız debriyaj pedalına basılı iken gergin olmamalı , dizinizdeki açı direksiyonu tutan kollarınızdaki açıya benzer bir açı oluşturmalıdır. Kol ve bacaklardaki açı birbirine yakın olmalıdır.

Aynaların ayarlanması :

    Sürücü yerinde yan aynaların ve iç aynaların arkayı doğru gösterip göstermediğini kontrol ediniz. İç ayna elle arka camı olduğu gibi göstermelidir. Dış aynalar mekanik veya elektrik kontrollü olabilir.Ayarlamayı unutmayınız.

Sürücü koltuğuna oturduğunuz an ayarladığınız gözlem aynası,yani iç ayna ile arka camı tamamen görebileceğiniz alan iç ayna görüş sahasıdır.Dış ayna ile görüş sahası,aracın sağ ön ve sol ön camlarının dışına takılı olan  aynalarda görüş alanı,sağ dış aynanın sağ tekeri ve sağ arka tamponu,sol dış aynanın da sol arka tekeri ve sol tampon ile arkasından gelecek aracı görebilecek şekilde olmalıdır.Sol omuz üzerinden görüş sahası sürücünün sol omuzu üzerinden baktığı zaman kendisini geçmekte olduğu araç veya herhangi bir şeyin emniyetli olduğunu görebileceği mesafedir.Sağ omuz üzerinden görüş sahası ise sürücünün kendisini yetiştirmesinde oldukça özen göstermesi gereken tahmin mesafesidir. Çünkü,sürücü bulunduğu yer itibarıyla sağ tarafta geçeceği araca,park ederken yanaşacağı platform veya bankete oldukça uzaktır.

- Trafik 360 derecedir.

- En geç her 10 saniyede bir aynalarınızı kontrol ediniz.

- Şerit değiştirirken kör noktaya mutlaka başınızı çevirip bakınız.

Emniyet kemeri :

Emniyet kemeri sürücü koltuğunun solunda topludur. Maşalı veya sipiralli olan kemeri sol omzunuzda n sağ koltuk altınıza doğru çekerek mandallı kısmı el freni boşluğunda bulunan yuvasına takınız. El ile çalışıp çalışmadığını kontrol ediniz.

 - Otomobilin içerisinde bulunan herkesin takmasını sağlayınız.

 - 50 km hızla meydana gelen çarpışmada, araç içinde bulunan herhengi bir kişinin veya cismin ağırlığının 50 katına ulaşacağını unutmayınız.

Direksiyon Simidi :

Araca yön vermeye yarayan direksiyonu iki elle ve 9 – 15 pozisyonunda tutunuz. Sağa veya sola manevra yaparken avuç içi yöntemini kullanabilirsiniz. Direksiyonu çevirirken kekeleterek çevirmeyiniz. Dönüş tamamlandıktan sonra kontrollü bir şekilde elinizi direksiyondan gevşetiniz. Direksiyon sistemi mekanik, havalı ve hidrolik olabilir.Hidrolik tavsiyemiz.

Fren pedalı ve fren yapma :

Fren pedalı aracın hızını azaltmaya ve durmaya yarayan sistemin ayakla kumanda aygıtıdır.Direksiyon çubuğunun hemen sağında döşeme üzerinde bulunur.

- Acil durum freni ile kompresyon frenini birbirine karıştırmayınız.

- Acil durumda daha kısa mesafede durmak için debriyaj ve frene aynı anda basınız.

- İdeal frenaj için en önemli unsurlardan biri algılama süresidir.Bu süre ne kadar kısa olursa,fren mesafesi için daha uzun süre kalacağından daha etkin fren yapılır.Algılama süresini minimuma indirmek için;yola ve araca maksimum konsantrasyon gerekir.

El freni :

Duran aracı tespit etmeye yarayan fren sistemini elle kumanda edilen bir aygıttır.Sürücü koltuğunun sağında,vites kutusunun arkasında bulunur.

Gaz pedalı ve gaz verme :

Araca istenilen ve vites durumuna göre hız kazandırmaya yarayan,motor düzenine ayakla kumanda edilen aygıttır.Fren pedalının hemen sağında bulunur.

Debriyaj pedalı ve kavrama noktası :

Debriyaj pedalı araca ilk hareketi verdirmek ve seyir halinde istenilen vites konumuna geçebilmek üzere vites kutusuna ayakla kumanda edilen bir aygıttır.Kavrama noktası aracı sarsıntısız ilk hareketi ve seyir halinde vites değiştirirken aynı sarsıntısızlığı kazandıran en alt ve en yüksek durum arasındaki mesafe boşluğudur.

Vites kolu ve vitesler :

Vites kolu vites kutusundaki dişlilere kumanda eden koldur.Sürücü koltuğunun sağında bulunur.Debriyaj yardımı ile kullanılır.

- Birinci vites;her türlü yol koşulunda,kalkışta ve çıkış eğimli bir yolda park halinde kullanılır.

- İkinci vites;kalkış sonrasında toparlanma konumudur.

- Üçüncü ve sırasıyla daha büyük vitesler aracın ve yolun durumuna göre hız vitesleridir.

- Geri vites,geri manevra ve iniş eğimli yolda park halinde kullanılır.

Bakış teknikleri (düz yol,viraj ve geriye) :

Düz yolda seyir halinde iken bakışınız;soldaki aynayı,sağdaki aynayı ve iç aynayı görebileceğiniz biçimde ve takip ettiğiniz araç ile karşınızdan gelen aracı iyi izleyebilecek durumda olmalıdır.Sağa virajlarda hafifçe sola,sol virajlarda ise hafifçe sağa doğru eğilerek,virajın durumunu ve viraja karşıdan gelen bir aracın olmadığına hakim olmaya çalışın.Geriye bakışta ise iki anlamda bakış yapılır.Birincisi arkadan gelen araç olup olmadığının iç aynadan bakışı,ikincisi ise geriye gidiş halinde bakıştır.Geriye gidişlerde,sağ kol sürücü koltuğunun üzerine basar,ayaklar kullanılacak pedalların üzerinde,sol el direksiyon simidinde durur.Beden yaklaşık 90 derecelik bir açıyla sağa döner,baş tamamen arka cama ve camın dışına bakar durumda olur.

Özel Direksiyon dersi aldıktan sonra şu sorulara cevap verin. Biliyor musunuz?

-            Araç kullanmaya hazırlık (ayna,koltuk vs. kontrolü) BİLİYORUM.

-            Aracı çalıştırma, hareket ettirme ve durdurmayı BİLİYORUM.

-            (sekiz) ∞ şeklinin çizdirilmesini BİLİYORUM.

-           İleri ve geri sürüşlerde durup kalkmayı BİLİYORUM.

-           Köşe dönüşlerinde geri sürüş tekniklerini BİLİYORUM.

-           İleri ve geriye doğru slalom sürüş yapmayı BİLİYORUM.

-           Tekerlekleri kilitlemeden fren yapmayı BİLİYORUM.

-           Dar bölgelerden dönüş tekniklerini BİLİYORUM.

-           Kaldırım kenarlarına ileri ve geri park etme tekniklerini BİLİYORUM.

-           Yolun dışına çıkmamayı başarmayı BİLİYORUM .

-           Doğru hız ve pozisyonu tek başına belirlemeyi BİLİYORUM .

-           Şerit değiştirebilmeyi BİLİYORUM .

-           U dönüşü yapabilmeyi BİLİYORUM .

-           Sabit araçları ve yayaları geçebilmeyi BİLİYORUM .

-           Araç akışının olduğu trafikte araçları takip edebilmeyi BİLİYORUM.

-           Sollama yapabilmeyi BİLİYORUM.

-           Kavşaklara yaklaşmayı , kavşaklara girebilmeyi BİLİYORUM .

-           Otoyollarda araç kullanmayı BİLİYORUM.

-           Karanlıkta araç kullanmayı BİLİYORUM.

-           Yoğun trafikte araç kullanmayı BİLİYORUM.

-           Durmayı ve park etmeyi BİLİYORUM.

 İYİ GÖZLEM BECERİLERİNE SAHİP OLMAK GEREKİR ?

“Gözlem” koşullar hakkında olabildiğince fazla bilgi edinebilmek için görme,koku alma ve işitme duyularını kullanma anlamına gelir. İyi gözlemde bulunabilmek iyi bir araç sürücüsü olmanın temelidir ve yaşamla ölüm arasındaki çizgiyi belirleyebilir. Bir şeyin orada olduğunu bilmeyen,bir tepki gösteremez. Dikkatli gözlem sürücüye düşünme ve tepki gösterme için ekstra zaman sağlayarak araç sürüşü üzerindeki denetimi arttırır.
Arada bir öylesine giderken ,aklınızın sürüşten başka yerde olduğunu fark ettiğiniz zamanlar olmuştur. Yetişmeye çalıştığınız olayı ,işi yada başka bir şeyi düşünüyor olabilirsiniz. Yalnızca bu bile son derece savunmasız olduğunuz anlamına gelir. Aniden ortaya çıkabilecek bir aciliyetle başa çıkamazsınız ve başka sürücülerin kurbanı olabilir, öbür sürücülerin neler yaptığının farkında olmadığınız için de kendinizi tehlike içinde bulabilirsiniz. Aklınızın her zaman sürüşte olması gerekir. Hem bilgi alma,kullanma ve aktarma becerileriniz hem de uygulama başarınız gözlem ve planlama yeteneklerinize bağlıdır.

OLABİLECEKLERİ SEZMEK GEREKİR

Bir tehlikeye tepki verebilmek için ne kadar zaman varsa ,onu güvenle savuşturma sansı da o kadar artar Tehlikeyi sezmek ise artı zaman kazandırır Bu sezme yeteneği eğitim, deneyim ve deneyim kazanmak için harcana çabayla orantılıdır. Sürüşte sürekli yorum yapmak bu yeteneği geliştirmenin en etkili tekniğidir.( Sürüşte kendiniz hakkında yorum yapın,gördüklerinizi ve yapmayı planladıklarınızı kendinize söyleyin) Gördüğünüzle başlayıp, sürüş deneyiminizi kullanarak durumun nasıl gelişebileceğini tahmin edin. Örneğin ön görüş sık sık diğer araçlar ve yol konumu nedeniyle engellenir ama deneyim size görülmeyenler hakkında tahmin imkanı verir. Yola bakarak olası gelişmeler hakkında ipuçları bulabilirsiniz. Olabilecekleri sezmek ,gözlemden gelen tüm bilgiyi damıtmaktır. Örneğin yola bir top çıkarsa, arkasından bir de çocuk çıkma ihtimali yüksektir.
Başka sürücülerin yapabileceklerini sezmek hem kendinizin hem onların güvenliği açısından çok önemlidir. Diğer sürücülerin sizi gördüğünü yada hep gerektiği gibi davranacaklarını varsaymak yanlıştır. Birinin yoldaki davranışlarını izlemek nasıl bir sürücü olduğu hakkında bilgi verir ama en bilinçli sürücü bile hata yapabilir. Başka sürücülerin ellerini gözlerini ve başını izlemek niyetleri hakkında fikir verir Yinede başkalarının hatalarına karşı güvenlik payı olarak kendinize hep yeterli zaman ve yer tanımalısınız . Çünkü bir kaza sonrası haklı olmak çok küçük bir tesellidir...

KONSANTRASYON VE TETİKTE OLMAK GEREKİR

Konsantrasyon ve tetikte olmak sürüş becerilerinin ana zihinsel özelliklerindendir. Çevre hakkındaki veri değerlendirme kapasitemiz sınırlıdır. Bunu yapabilmek için çevrede olup bitenlerden bazılarına daha fazla dikkat etmek gerekir. Bu sürüş açısından önemlidir çünkü dikkat çevrenin hangi bölümüne odaklanmışsa o alanda meydana gelen olaylara daha hızlı tepki verilir. Bunu görmenin yollarından biri, görüş alanının bir resim olduğunu düşünmektir. Tüm resmi görebilirsiniz ,ama bir kerede yalnızca bir parçasına dikkat edebilirsiniz.

ÇEVREYİ TARAMAK GEREKİR

Çevrede meydana gelen olaylara bakarak çevreyi tarayan sürücünün , dikkatini tek bir noktada toplayan sürücüden daha az kaza riski vardır. Bu beceriyi geliştirmede pek çok yol izlenebilir:

• Gözlerle aynalar dahil tüm yönleri taramak,

• Her yönden gelen her biçim ve boyuttaki tehlikeye açık olmak.

• Farklı sürüş durumlarındaki farklı tehlike olasılıklarına karşı duyarlılığı geliştirmek.
  Bu öğrenmeye ,deneyime ve duyarlığı geliştirmeye olan kararlılığa bağlıdır.

BAKMAK AMA GÖRMEMEK

Neyi gördüğümüz büyük ölçüde neyi görmek istediğimize bağlıdır. Tam da baktığımız yönden gelen bir bisikleti son anda savuşturduğumuz mutlaka olmuştur. Bu tür hatalara çok rastlanır,çünkü tüm sürücüler genellikle arabalara ya da kamyonlara bakar ama bisiklet motosiklet gibi daha küçük şeyleri gözden kaçırırlar. Dikkatimizi topladığımız zaman , sadece bir sahnenin özel bir yerine bakmayız , o sahnedeki özel nesnelere de bakarız Görmeyi umduğumuz nesneleri ayırt etmemiz daha kolaydır ve onlara daha çabuk tepki veririz. Görmeyi ummadığımız şeyleri çoğunlukla görmeyiz.

TETİKTE OLMAK

Tetikte olmak işleyebileceğimiz bilgi miktarını belirler. Bilgiyi zihinsel enerji sayesinde işlersiniz. Bunun tersi dikkatsizlik ya da yorgunluk halidir.Tetikte olmak pek çok etkene bağlıdır. Ama araç sürmek gibi rutin bir iş yaparken , harcanan zamanla ters orantılı olarak giderek azalır. Ayrıca tetikte olmak bir dereceye kadar kişilikle ilintilidir. Dışa dönük insanlar(dış uyarıcılara daha fazla gereksinim duyanlar) içe dönüklere oranla (yüksek seviyede uyarılardan kaçanlar) yorgunluğa karşı daha duyarlıdır.İyi araç sürmek için tetikte olmak gerekir. Tehlike önceden görülebilmeli , tanımlanabilmeli ve bertaraf edilebilmelidir. Ancak sürüş işleminin büyük bir bölümü rutindir. Fazla yetenek gerektirmez ve kaza riski azdır. Dışarıdan gelen uyarıların düşük olduğu hallerde dikkat kolayca dağılır. Bu yüzden dikkati dağıtmamak için bazı adımlar atmak gerekir. Kalabalık kent trafiğinde dışarıdan gelen uyarılar yeterlidir,ama uzun otoyol yolculuklarında ya da kırsal alanlarda başka uyarıcılara ihtiyaç vardır.

TETİKTE OLMAK VE KAYGI

Tetikte olmak kaygı seviyesine bağlıdır ve her iş için en uygun bir kaygı seviyesi bulunur. Risklerin neler olduğunu bilerek az miktarda kaygı duymak tetikte ve tepki vermeye hazır olmayı sağlar. Hiç kaygı duymamak yanıt verme yetimizi körelterek yeterince hızlı tepki vermemeye yol açar. Çok fazla kaygı da gelen bilgiyi gerektiği gibi işleyip gerek biçimde yanıtlamamaya...
Tetikte olmak için şunlar yapılabilir:
 1. Bilinçli olarak çevredeki risk seviyesini değerlendirmek.
 2. Değerlendirmeyi sürekli olarak yenilemek
 3. Trafik durumu hakkında kendinle konuşmak.
Bu biçimde etken olarak risklerin farkında olabilirseniz kaygınızı en uygun düzeyde tutabilirsiniz. Böylece tehlikeleri ihmal etme olasılığı azalır.
Her zaman önünüzdeki durumu değerlendirin ve koşullarda değişme olup olmadığını görmek için yanlara bakın. Konumu değiştirmeden önce önde, yanlarda ve arkada ne olduğunu görmek gerekir. Bu anlarda aslolan aynalara yani geriye bakmaktır.

HAYAT KURTARICI KONTROL (KÖR NOKTA)

Hayat kurtarıcı kontrol bir manevra yapmadan önce beklenmedik bir şey olup olmadığını görmek için omuz üzerinden kör noktalara son bir kez bakmaktır. Dönerken dönmek istenen yöndeki kör noktaya bakın. Hayat kurtarıcı kontrol ivme aşamasının ilk bölümüdür. Ne zaman kullanacağınızı doğru yargılamanız gerekir. Kalabalık kent alanlarında bu kontrol çok önemlidir. Özelliklede soldaki dar bir yola saparken ya da öndeki taşıtı geçerken , arkada olup bitenden eminseniz gözleri önde tutmak daha güvenlidir.Hayat kurtarıcı kontrolü alternatif bir plana zaman bırakacak kadar erken uygulayın. Direksiyonu döndürmeye başladıktan sonra omuz üzerinden bakmanın bir anlamı yoktur.

Sürücüler... Dikkat!

Bir bayan sürücü, yalnızca bayan olduğu için veya diğer sürücüleri rahatsız eden davranışlar nedeniyle taciz edilebilirler.  trafiğin akış temposunun çok altında gereğinden daha yavaş gitmek,şerit değiştirirken veya dönüş manevralarında sinyal vermemek, yeşil ışıkta aracı hareket ettirirken çok ağır hareket etmek vb.) Sıkıştırma yöntemleri arasında korna çalmak, sellektör yapmak,sağına ya da soluna girip araca aşırı derecede yaklaşarak korkutmak, önüne geçip ani fren yapmak,çok yakından takip etmek,geçiş yolunu kapatmak veya üstüne direksiyon kırmak,solladıktan sonra aniden yavaşlama veya beklemek sayılabilir..
Trafikteki her türlü olumsuz durumlarda can ve mal güvenliğimizi korumaya yönelik araç kullanmak temel kuralımız olduğuna göre bu gibi durumlarda nasıl davranmamız gerekir?..

•  Yavaşlayın. Yüksek hızlarda aracın kontrolünü kaybetmek daha kolaydır.

•  Yolunuza konsantre olun.

•  Soğukkanlı olun ve sinirlenmeyin. Paniğe kapılmak sizi hataya sürükler.

•  Ani direksiyon hareketinden,ani şerit değiştirmekten , ani ve sert fren yapmayın.

•  Gereğinde kaçmak için kullanabileceğiniz yolun sağının uygun olup olmadığını sürekli kontrol edin. (Kaldırım,mıcır, düşük banket,park etmiş araç var mı?)

•  Tacizci arkadaysa,önünüzdeki araçla aranızdaki mesafeyi arttırın,takip mesafenizi iki katına çıkarın.

•  Uzun süredir arkanızda ise yol vermeyi,deneyin,yavaşlayın. Önünüze geçtiğinde, arkada olduğundan çok daha iyi kontrol altında tutabilirsiniz.

•  Polis olma ihtimali olan,trafiğin daha yoğun olabileceği yol güzergahını tercih edin.

•  En kısa zamanda 155 Polis İmdat’ı arayın ve tacizciyi ihbar edin. Tacizci otomobilin plakasını markasını,rengini ve seyrettiğiniz güzergahı bildirin. Araç kullanırken ,cep telefonu kullanmanın da kazaya neden olabileceğini dikkate alın.

•  Durmak için halka açık,insanların olduğu yerleri tercih edin.(alış-veriş merkezleri,benzin istasyonu)

•  Hırsızlık veya gasp amaçlı taciz ihtimaline karşı kapılar kilitli olmalı.

•  Sürücülükte altın kural “ Probleme girmemek,probleme giripte onu çözmeye çalışmaktan çok daha basittir”.Her zaman kazaya hazırlıklı olmanız açısında emniyet kemerinizin takılı, koltuk başlık ayarının yapılmış olması gerektiğini unutmayın