MOTOSİKLET
ÇEŞİTLERİ
MOTOSİKLETİN PARÇALARI
MOTOR : Yakıtın yanması sonucu elde edilen
ısı enerjisini mekanik (hareket) enerjisine çeviren mekanizmaya
motor denir. Bu anlamda motosiklet motoru ile araç motoru
arasında hiç bir fark yoktur. Motorların silindir sayısı ve
büyüklükleri farklıdır.
KADRO : Motosikletin her şeyi üzerinde taşıyan
temel iskeletidir yani şasesidir.
TEKERLEKLER : Motosikletin yol ile temasını
sağlayarak motosikletin ilerlemesine yardımcı olur. Diğer
taşıtlardan farkı ince ve diagonal (yuvarlak) olmasıdır.
AMORTİSÖR ve YAYLAR : Motosiklette sürücünün
rahat etmesini ve motosikletin yol darbelerinden korunmasını
sağlar.
SELE : Motosikletin kendi üzerindeki sürücü
ve yolcu oturma kısmıdır.
MOTOSİKLET MOTORLARININ ÇEŞİTLERİ :
1. Yakıtın yanma yerine göre :
a.İçten yanmalı,
b.Dıştan yanmalı
2. Zamanlarına göre :
a.İki zamanlı
b.Dört zamanlı
3. Yakıt çeşidine göre :
a.Benzinli motorlar
b.Dizel motorlar (hemen hemen yok.İtalyada ve bazı ülkelerde
var.)
4. Soğutma çeşitlerine göre :
a.Hava soğutmalı
b.Su soğutmalı
5. Ateşleme sistemine göre :
a.Manyetolu ateşleme,(Genelde ayakla marş kolu itilerek çalışan,)
b.Bataryalı ateşleme. (Otomobiller gibi marş düğmesiyle çalışan,)
MOTORUN
TEMEL PARÇALARI :
Silindir (motor) Bloğu: Motorun ana gövdesini
oluşturur. Emme ve egzos delikleri bunun üzerinde bulunur. Sıcak
motora soğuk su,soğuk motora sıcak su konulduğunda silindir
bloğu ve silindir kapağı çatlar.
• Silindir
Kapağı : Silindir bloğunun üzerini kapatır, yanma odalarını
oluşturur. üzerinde bujileri, emme ve egzoz subaplarını taşır,
bazılarında şaseye bağlama köprü deliği de bunun üzerindedir
• Karter: Silindir bloğunun alt tarafını
kapatır. Motor yağına depoluk eder.Krank miline yataklık yaptığı
gibi krank milini alt zemin þartlarýndan korur.
•
Subap (Külbütör) Kapağı: Subap mekanizmasını
ve motoru toz, su ve pisliklerden korur .
• Krank
Mili: Pistonlardan gelen doğrusal hareketi dairesel
harekete dönüştürür. Krank milinin en ucunda
bir dişli ve kasnak bulunur. Diþli kam (eksantrik) miline hareket
verir. 4 zaman krank milinin 2 devrinde , iki zaman ise krank
milinin 1 devrinde gerçekleşir.
• Piston:
Silindir içerisindeki hareketlerinden dolayı zamanların meydana
gelmesini sağlar. (Emme-sıkıştırma-ateşleme- egzoz)
•
Piston Kolu: Pistondan aldığı doğrusal hareketi
krank miline iletir.
• Segmanlar:
Pistonlar üzerinde bulunur hareketli parçalar arasında sızdırmazlığı
sağlar. Segmanlar veya silindir odası aşındığında motor yağ
yakar ve egsozdan mavi duman çıkar.
•Subaplar
: 4 zamanlı motosikletlerde bulunur.Emme ve eksoz subapları
olmak üzere iki çeşittir.Emme subabı motorlarda benzin hava
karışımının silindire girmesini sağlar. Egzoz subapları ise;
yanmış gazların silindir dışına çıkmasını sağlar.Subap ayarı
motorda yapılan tek ayardır.
• Contalar :
Sabit parçalar arasında sızdırmazlığı sağlarlar.
b- MOTORUN DIŞINDAKİ PARÇALAR:
Motorun dışındaki parçalar yardım eden
sistemlerdir . Ateşleme ,Yakıt, Soğutma, yağlama , şarj ve marş
gibi yardımları yaparlar.
• Karbüratör: Motora gerekli olan benzin, hava
karışımını şartlara göre 1/15 (benzin - hava) oranında
karıştıran elemandır.
• Hava Filtresi: Dışardan motor içerisine
alınacak olan havayı temizleyip karbüratöre veya emme
manifolduna gönderen parçadır.
• Manifoltlar (Emme - Egzoz ) emme manifoldu,
karbüratöre belli oranda karışımı olan benzin-hava karışımı
veya havayı silindirlere dağıtır. Egzoz manifoldu, yanmış
sonunda meydana gelen egzoz gazlarını toplayarak egzoz borusuna
buradan da yanmış gazların dışarıya atılmasını sağlar
• Endüksiyon Bobini: Akümülatörden aldığı 12
voltluk doğru-akımı 15 - 25 bin volta yükselten elemandır.
• Buji : Yanma odasına sıkıştırılmış bulunan
yakıt - hava karışımını kıvılcımla ateşleyen elemanıdır.
• Regülatör (Konjektör): Sarj dinamosunun veya
alternatörün ürettiği akımı ayarlayan elamandır.
• Yakıt Deposu : Motosikletlerin yakıt depoları
küçüktür. Depo altında yedek depo kelebeği de bulunur.
• Yakıt Pompası (Yakıt Otomatiği): Depodan
aldığı yakıt karbüratöre pompalayan elemandır.
• Distribütör: Endüksiyon bobininden aldığı
yüksek voltajı ateşlenme sırasına göre bujilere dağıtan
elemandır.
• Marş Motoru: Motora ilk hareketi veren
elektrik motorudur.
• Alternatör (Şarj Dinamosu): Motosiklet motoru
çalıştığı sürece mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür.
Aracın elektrik ihtiyacını karşılar. Aküyü dolduran (sarj) eden
elemanıdır.
MOTOSİKLETİN SİSTEMLERİ
AKÜMÜLATÖR
(BATARYA) :
Elektrik enerjisini bünyesinde depo eden ve gerektiğinde bu
elektrik enerjisini motosikletlerdeki elektrikli alıcılara
gönderir.
Motosikletlerde, marş motoru, ateşleme sistemi, aydınlatma
sistemi, , korna gibi çeşitli alıcılarında elektrik ihtiyacını
karşılar.
• Elektrolit: Akünün içinde bulunan saf su ve asit karışımından
oluşan sıvıdır.
• Akü kutup başları: Akünün üzerinde kurşundan yapılmış pozitif
(+) ve negatif (-) kutup başları vardır. Pozitif (+) kutup başı
daha kalındır.
Akümülatörün bakımı :
• Elektrolit seviyesi plakaların 1 cm üzerinde olacak şekilde
saf su ile tamamlanır.
• Kutup başları oksitlenmiş ise, sıcak su dökerek
temizlenmelidir. Sonra kablolar akünün kutup başlarına sıkıca
takılmalıdır.
• Akünün kutup başları ters bağlanmaması gerekir. Aksi halde
Konjektör (regülatör).arızalanır.
• Kışın akünün donmaması için akü tam şarj edilmelidir.
Akünün iki kutup başı herhangi bir metalle birbirine
değdirildiğinde kısa devre yaparak patlar.
• Akü bakımında akü eleman kapaklarının kapalı üzerindeki hava
alma deliklerinin açık olduğuna dikkat edilmelidir.
• Her hangi bir yangın veya kısa devre durumunda akü kutup
başlarını sökmek gerekir. Sökerken önce (-) sökülür.
•Motor çalışırken gaz kolunu bıraktığımızda far ışıkları
zayıflıyorsa akü zayıflamış olabilir
YAKIT SİSTEMİ :
Yakıt sisteminde
Benzin otomatiği motor çalıştığı sürece, depodan yakıt boruları
yardımıyla emdiği yakıtı karbüratöre pompalar. Karbüratör bu
yakıtı hava ile birleştirerek oluşturduğu hava yakıt karışımını
emme manifoldu yoluyla emme supaplarından silindirler içerisine
gönderir. Böylece sistem işlemini yerine getirmiş olur
Yakıt Sisteminde hava filtresi toz ve pisliklerden tıkanmışsa,
karbüratöre yeterli miktarda da hava giremez. Motor fazla yakıt
sarf eder. Motor boğulur. Bu nedenle filtre belirli zamanlarda
(kilometrelerde) basınçlı hava ile temizlenmeli ve belirli
kilometrelerde yenisiyle değiştirilmelidir
Motor Fazla Yakıt Yakıyor ise ;
- Hava Filtresi kirli veya tıkalı olmamalıdır.
- Soğuk havalarda ve sabahları kolay çalıştırmak için 2 kademeli
jikle bulunur. Jikle çekili olarak unutulmamalıdır.
- Karbüratör ayarları bozuk olmamalıdır.
Fazla Yakıt Yakan aracın (zengin karışımla çalışan) aracın
egzozundan siyah duman çıkar
FREN SİSTEMİ :
Motoru yavaşlatmak,yavaşlayan motoru
durdurmak için kullanılır. Hareket halinde iken ön ve arka fren
kolu birlikte kullanılmalıdır.
Motosiklet üzerinde 3 tip fren bulunur:
-Ön fren
-Arka fren
-Motor freni (kompresyon freni)
1.Ön fren: Ön fren her motorda ön tekerleri
kontrol eder. Sağ elimizle ön fren kolunu kontrol ederiz. Ön
fren teli kopmuş ise ön fren tutmaz.
2.Arka freni : Arka tekerlerin frenlemesini
sağlar.Otomatik vitesli motorlarda arka fren sol elimizle
kontrol edilir. Vitesli motorlarda ise sol el ile debriyaj kolu
kontrol edildiği için sağ ayak ile kontrol edilir.
3.Motor freni (kompresyon freni) : Motosiklette
sürücü gaz kolundan hareket halindeyken gazı kapattığında
motorun vites sisteminden kaynaklanan etkisiyle motosikleti
yavaşlatmasına kompresyon freni denir
MOTOSİKLETLERDE VİTES SİSTEMLERİ
Otomatik vitesli motorlar : Otomatik vitesli
motorlar genelde scooter tarzıdır. Debriyaj kolu
yoktur.Direksiyon kolunda sağ el ile gaz ve ön fren , sol elle
ise ayak freni kontrol edilir .Gaza basıldığında motor hareket
eder, frene basıldığında durur. Önemli husus otomatik motorlarda
ilk çalıştırırken ön veya arka fren kolundan birine basılarak
motor çalıştırılabilir.
Vitesli motorlar : Vitesli motorlarda vites sol
ayağın altındaki bir koldur. Genelde bu kola sol ayağımızla
aşağı bastığımızda 1. vites , yukarı çektiğimizde 2 , 3 ,4 ve 5.
viteslere sırayla geçer 5. vitesten direk 1. vitese inmez birer
birer vites küçültür ve büyültürüz. 1. vites ile 2. arası ise
boş vitestir. Bazı motorlarda özel farklılıklar olabilir.Teker
Zinciri : Zincirin kullanım ömrü yağlama ve uygun ayara
bağlıdır. Bakımsızlık zincirin ve zincir dişlisinin erken
aşınmasına yol açar. Zincir belli zaman aralıklarında
yağlanmalıdır. Tozlu bölgelerde kullanıldığında bu işlem daha
sık yapılmalıdır. Gerginlik kontrolu yapılırken motor durdurulur
ve sehpasına kaldırılır. Zincir gerginliği elle 20-25 mm dikey
hareket edecek şekilde ayarlanmalıdır. Zincir ayarı için arka
tekerin olduğu yerde zincir ayar gergi vidası bulunur
MOTOSİKLETTE TEMİZLİK VE BAKIM
Sigorta kutusu : Sigorta kutusu genelde akünün
yanındadır. Motorunuzda değerine uygun yedek sigorta bulundurun
.
Tekerlerin sökülmesi : Motosikletin arka tekeri
sökülürken motosikletin kendi sehpasına alınır .Motosikletin ön
tekeri sökülürken motorun altına takozda konulur. Ön tekerde
sökerken , ön fren teli ile km saati teli de bulunur.
Motosikletin Temizliği : Motosikletin dış
yüzeyini düzenli olarak temizleyin.Araba servislerinde olduğu
gibi tekerlek göbeğine ,susturucu çıkışına,karbüratöre,kilometre
saatine ,kontak anahtarına, direksiyon kilidine,tahrik zincirine
, direksiyondaki kumanda düğmelerine basınçlı su tutmamaya özen
gösterin. Motoru duruladıktan sonra birkaç dakika rölantide
çalıştırın.Motosikleti yıkadıktan sonra tahrik zincirini
yağlayın,motoru yıkadıktan sonra trafiğe çıkmadan frenleri
birkaç kez deneyin.
Boğulmuş motor : Bir çok denemeden sonra motor
çalışmamışsa aşırı yakıt dolması nedeniyle motor boğulmuş
olabilir. Kontak anahtarını kapatın , jikleyi açın ,gaza sonuna
kadar basarken marşa basın.Daha sonra kontağı açın ve motorun
normal çalıştırma prosedürü uygulayın.
Rodaj :İlk 1000 km hangi viteste olursa olsun
yüksek devirde kullanmayın. Gazı tamamen açmaktan kaçının . Uzun
süre aynı viteste kullanmayın.Otomatik viteslerde sürekli sabit
hızla gitmeyin . Rodaj zamanı dolduktan sonra standart kullanma
kurallarını uygulayabilirsiniz
MOTOSİKLET KORUNMA TECHİZATLARI
|
Çoğu motosiklet kazalarında sürücünün
kasksız olması kafanın sert bir yere
çarpması nedeniyle ölümlere varan ağır
sonuçlar doğurabilmektedir. Kask
giydiğinizde çene kayışını mutlaka
kilitleyiniz. Aksi halde ani bir
harekette kaskınız fırlayacak ve sizi
koruyamayacaktır |
|
Motosiklette vücudunuz dış etkilere açık
olduğu için vücudu saran fakat sıkmayan
elbise, dar paçalı pantalon, motosiklet
çizmesi ya da lastik tabanlı ayakkabı ve
eldiven giyilmelidir.
Kaskınız ve elbisenizde diğer sürücüler
tarafından görülmenizi sağlayacak
reflektör olmalıdır |
|
|
YOLA
ÇIKMADAN ÖNCE GENEL KONTROL . |
Yola çıkmadan önce motosikletin kontrol
edilmesi motosikletten kaynaklanabilecek
kazaların önlenmesi bakımından son
derece önemlidir. Bu nedenle yola
çıkmadan önce aşağıdaki kontrolleri
yapmayı alışkanlık haline getiriniz.
Yakıt : Depo dolu
olmalı.
Motor Yağı : Tamam
olmalı.
Lastikler : Lastiklerde
yarık, kesik olmamalı, hava basınçları
yeterli olmalı.
Jantlar : Jant telleri
gevşek, jant eğik ya da ezik olmamalı.
Zincir : Zincir yağlı
olmalı, zincir boşluğu 15-20 mm
olmalıdır.
Motor : Yağ kaçağı
olmamalı, cıvata, somun ya da vidalar
gevşek olmamalıdır.
Frenler :
Balatalar
aşınma sınırını aşmamalı, ön fren levye
boşluğu 10-20 mm, arka fren pedal
boşluğu 20-30 mm olmalıdır.
Debriyaj : Debriyaj
balataları aşınma sınırını aşmamalı,
levye boşluğu 10-20 mm olmalıdır.
Far, sinyaller ,korna ve fren
lambaları : Tüm elektriksel
uyarı ve aydınlatma elemanları çalışır,
lambalar yanabilir durumda olmalıdır.
Akü : Akü suları tamam
olmalı(kuru akü değilse), havalandırma
borusu tıkalı olmamalı.
Aynalar : Dikiz
aynaları sağlam ve arkayı rahatça
görebileceğiniz şekilde ayarlı olmalı.
Civata ve somunlar :
Dışardan görülebilen bütün cıvata ve
somunlar kontrol edilmeli ve gerekirse
sıkılmalıdır |
|
|
MOTOSİKLET
KULLANIM TEKNİKLERİ . |
Kalkış
:
Motosikletle hareket etmeden önce sol
ayak yerde, sağ ayak fren pedalına
basılı durumda, sol el debriyaj
levyesinde ve sağ el ön fren levyesinde
olmalıdır.
Vitese takmak için sağ ayak yere
basılmalı ve debriyaj levyesi sıkılarak
sol ayak burnu ile vites pedalı aşağıya
doğru bastırılmalıdır. Vitese takma
işlemi tamamlandıktan sonra debriyaj
levyesi sıkılı durumdayken yine sağ ayak
arka fren pedalına basılarak sol ayak
yere koyulmalıdır.
Kalkış için frenler serbest bırakılmalı,
sağ elle hafifçe gaz açılırken sol
eldeki debriyaj levyesi gazla koordineli
olarak ve yavaşça serbest
bırakılmalıdır. Motor hareket ettikten
sonra debriyaj tamamen serbest
bırakılmalıdır.
Normal olarak fren levyesi yavaşça
sıkılıp hızlı bırakılırken debriyaj
levyesi hızlı sıkılır ve yavaşça
gevşetilir.
Viraj :
VİRAJA HIZLI VEYA YAVAŞ GİRİLDİĞİNDE
OTURMA KONUMUMUZUN FARKLI OLMASI
GEREKTİĞİNİ UNUTMAYIN
 
Dönme :
Viraja girmeden önce nasıl bir
viraj alacağınızı tespit edin.
Doksan derecelik
viraj : Viraj tipine
bağlı olarak hızınızı azaltın. Viraja
girdikten sonra çok mecbur kalmadıkça
fren yapmayınız ve gazı açmayınız.Viraja
dıştan girin ve virajdan en kısa zamanda
çıkabileceğiniz bir çizgi belirleyin.
Geniş açılı viraj
:
Dizlerinizi yakıt
deposuna yapıştırın ve motosikletle
birlikte dönüş yönüne doğru hafifçe
yatın.
Düşük hızlarda santrifüj kuvvetin etkisi
az olacağından sadece motorun
yatırılması daha yararlıdır.
Tam dönüşlü virajlar :
İleriyi açık olarak göremediğiniz
noktalarda daha fazla dikkatli olun .
Aniden umulmadık bir engel, park etmiş
bir araçla karşılaşabilirsiniz.Yol
kenarlarına fazla yaklaşmayın. Yolun dış
kesimlerinde bulunabilecek kum, çakıl
gibi malzemeler motosiklet için
tehlikeli olabilir.
Sürekli virajlar :
Sürekli virajlarda bir viraj çıkışının
izleyen virajın girişi olduğunu
unutmayın. Düz ve ters eğimli yol
virajlarında daha yavaş ve daha dikkatli
gidilmelidir. Virajlara yavaş girilmeli
ve göreceli olarak hızlı çıkılmalıdır.
Bu nedenle viraj çıkışında gazı hafifçe
açınız. Dönme sırasında gazın aniden
açılması arka tekerleğin kaymasına neden
olur. Motosiklet normal şartlarda
araçların görüş açısı içinde olmak için
orta yol çizgisinin sağ yakınında
sürülmelidir. Ancak virajlarda yolun dış
çizgisine yaklaşılmalı ve viraja dıştan
girilmelidir. Orta çizgiye yakın
dönüşlerde motosiklet yattığı zaman
sürücü karşı yönden gelen aracın yoluna
geçebilir. Bu durum bir tür şerit ihlali
olup son derece tehlikelidir. Virajlarda
daima baş çevrilmeli ve göz virajın
çıkışına yönlendirilmelidir
Durma ( Fren Yapma ) :
Fren yapmadan önce gazı tamamen kesin.
İleriye doğru bakın ve her iki freni (ön
ve arka ) aynı anda kullanın. Frenlerin
ayrı ayrı kullanılması hem motosikletin
dengesini bozar hem de durma mesafesini
artırır. Motosiklete tek kişi bindiğinde
frenleme esnasında yükün yüzde 60'ı ön
tekerleğe, 40'ı arka tekerleğe biner. Bu
nedenle ön fren arka frenden daha
kuvvetlice sıkılmalıdır. Ani fren
yaparak tekerlekleri bloke etmekten
kaçının. Tekerleklerden biri ya da
ikisinin bloke olması motosikletin
dengesinin bozulmasına, hatta
devrilmesine neden olabilir.
Kesikli fren yapmayın. Frenleri yavaştan
kuvvetliye doğru ve sürekli olarak
uygulayın. Motor iyice yavaşlayıp
durmaya yaklaşınca, durmadan hemen önce;
debriyaja basarak vitesi boşa alın.
Böylelikle motor freninden azami şekilde
de faydalanmış olursunuz. Fren esnasında
tekerleklerden biri bloke olursa, o
tekerleğe ait freni gevşetin ve yeniden
yavaşça fren uygulayın.Frenleme
sırasında motosikletin ataletini ve
durma mesafesini hesaba katarak öndeki
vasıtayı emniyetle durabileceğiniz bir
mesafeden takip edin.
Çok zorunlu olmadıkça virajlarda fren
yapmayın. |
|
|
